Complexe PTSS in 5 minuten

Wat zijn de 4 F's van complexe PTSS?

Gevraagd door: dr.h.c. Nadia van Gent  |  Laatste update: 11 augustus 2026
Score: 5/5 (37 stemmen)

In dit artikel kijken we naar de verdedigingscascade: verschillende reacties die op kunnen treden bij groot gevaar. Fight, flight en freeze zijn bij de meeste mensen wel bekend, maar er zijn meer reacties, zoals fawn. Trigger warning: dit artikel gaat over trauma en seksueel misbruik.

Wat zijn de 4 F's van complexe PTSS?

Een algemeen erkend model voor traumareacties zijn de 4 F's, wat staat voor Fight, Flight, Freeze en Fawn . Elk van deze reacties heeft unieke kenmerken en manifestaties.

Wat zijn de kenmerken van complexe PTSS?

Je ervaart bij complexe PTSS klachten die horen bij PTSS, maar daar komen ook klachten bij op het gebied van:
  • zelfbeeld - een negatief zelfbeeld.
  • relaties met anderen - hechtingsproblemen.
  • het bewustzijn - problemen met aandacht, concentratie en geheugen.
  • emotieregulatie - emoties niet goed herkennen, toelaten of uiten.

Wat zijn de vier belangrijkste clusters van PTSS?

Over het algemeen worden PTSS-symptomen gegroepeerd in vier typen: opdringerige herinneringen, vermijding, negatieve veranderingen in denken en stemming, en veranderingen in fysieke en emotionele reacties . De symptomen kunnen in de loop van de tijd variëren en van persoon tot persoon verschillen.

Welke baan is het meest geschikt voor mensen met complexe PTSS?

Een optie voor mensen met PTSS is freelance werk op afstand . Dit kan een goede optie zijn omdat het flexibiliteit biedt en de mogelijkheid om vanuit huis te werken. Je kunt werken als virtueel assistent, social media manager, schrijver, grafisch ontwerper, programmeur, data-entrymedewerker of websiteontwerper.

18 gerelateerde vragen gevonden

Is complexe PTSS levenslang?

Er zijn meerdere bewezen effectieve behandelmethoden zoals EMDR en CGT. We spreken van chronische PTSS wanneer je klachten langer dan drie maanden bestaan. Veel chronische ziektes blijven levenslang aanwezig, maar chronische PTSS is te behandelen.

Wat moet je niet doen bij mensen met PTSS?

Luister aandachtig en oordeel niet. Het kost tijd om te herstellen van een trauma. Zeg dus niet “het gaat vast snel over” en schep geen valse verwachtingen. Iemand met een PTSS heeft geen vertrouwen in een veilige wereld.

Wat verergert PTSS?

Hoe langer je wacht, hoe erger de klachten worden.

Een slechte leefstijl, waaronder ongezonde voeding, alcohol- of drugsgebruik, is een risicofactor voor toenemende klachten. Te weinig slaap speelt ook een rol speelt in de toename van PTSS klachten.

Hoeveel mensen hebben Complexe PTSS?

Naar schatting heeft ongeveer 7,5 procent van de Nederlandse bevolking tussen de 18 en 80 jaar ooit in het leven PTSS gehad. Van de mensen die ooit in het leven een schokkende gebeurtenis meemaken, ontwikkelt ongeveer 14 procent PTSS. Het komt tweemaal vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Wat is comorbide PTSS?

PTSS gaat vaak gepaard met andere psychische stoornissen. Het gelijktijdig voorkomen van psychische aandoeningen heet comorbiditeit. Mensen met PTSS hebben een 80% grotere kans dan mensen zonder PTSS om gelijktijdig tenminste één andere psychische stoornis te hebben.

Kun je herstellen van complexe PTSS?

Je kunt herstellen van complexe PTSS klachten. Daarvoor zijn verschillende behandelmethoden.

Wat zijn de symptomen van emotionele PTSS?

Een Post Traumatisch Stress Syndroom, PTSS kan volgen als iemand is blootgesteld aan een zeer traumatische gebeurtenis, waarop iemand bijvoorbeeld met de dood geconfronteerd is geweest, en daarop kan reageren met intense angst, afschuw en hulpeloosheid. Het is een hevige stressreactie op een schokkende gebeurtenis.

Hoe herken je onverwerkt trauma?

Onverwerkte traumasymptomen

Je hebt last van stemmingswisselingen. Je zelfbeeld is laag. Je kan je emoties moeilijk onder controle houden. Je vindt het moeilijk om rust te nemen.

Kan je van complexe PTSS afkomen?

Behandeling. PTSS is goed te behandelen en de klachten kunnen daardoor helemaal verdwijnen. Als een psycholoog of psychiater de diagnose PTSS stelt, dan zijn er verschillende manieren om de klachten te behandelen. De behandeling van complexe PTSS duurt vaak langer.

Wat zijn de symptomen van complexe PTSS?

Wat zijn de symptomen van complexe PTSS?
  • Je hebt een sterk negatief zelfbeeld. ...
  • Je hebt moeite andere mensen te vertrouwen.
  • Je hebt je emoties niet goed onder controle. ...
  • Soms is er sprake van dissociatie: dat wil zeggen dat de spanning in je hoofd dusdanig oploopt, dat je niet meer bewust aanwezig bent in het moment.

Wat is PTSS 5?

PTSS-5 is een intensieve vijfdaagse behandeling van posttraumatische-stressstoornis voor mensen vanaf 18 jaar die lijden aan PTSS of complexe PTSS. De intensieve behandeling moet in korte tijd herbelevingen, nachtmerries en andere PTSS symptomen verminderen.

Hoe gedraagt iemand met PTSS zich?

Je hebt nachtmerries en slaapt onrustig. Je hebt herinneringen aan de gebeurtenis die steeds weer terugkomen. Wanneer je aan de gebeurtenis denkt, krijg je hartkloppingen, ga je trillen en zweten en kun je niet goed meer ademhalen. Je voelt je verlamd van angst.

Is PTSS niet aangeboren hersenletsel?

Bij niet-aangeboren hersenletsel (of NAH) zijn je hersenen beschadigd na een ongeluk of medische gebeurtenis. Bijvoorbeeld na een hersenbloeding (CVA), tumor, hersenschudding of hersenkneuzing. Als NAH ontstaat door een val of harde klap op je hoofd, noemen we het posttraumatisch NAH.

Wat is trauma type 3?

Trauma Type III verwijst naar traumatische ervaringen die plaatsvinden in een context van grootschalig en langdurig geweld of onderdrukking, vaak met meervoudige en overlappende bronnen van trauma.

Wat is het beste medicijn tegen PTSS?

SSRI's kunnen helpen tegen de verschijnselen van een posttraumatische stressstoornis, zoals angst. Voorbeelden zijn citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline en venlafaxine.

Wat zijn triggers bij PTSS?

Bij PTSS is er echter ook sprake van herbelevingen van het trauma. Het is dan alsof iemand de traumatische ervaring opnieuw doormaakt. Herbelevingen worden meestal uitgelokt (getriggerd) door een zogenaamde 'trigger'. Dit kan gaan om subtiele dingen, zoals een geur of de klank van iemands stem.

Hoe effectief is EMDR bij PTSS?

De afgelopen 10 jaar is aangetoond dat EMDR (eye movement desensitization and reprocessing) een van de snelste en effectiefste therapieën tegen PTSS. Tijdens de EMDR sessie moet de patiënt tijdens het ophalen van nare herinneringen snelle handbewegingen van een therapeut volgen met de ogen.

Wat gebeurt er als je schreeuwt tegen iemand met PTSS?

De agressieve en krachtige aard van schreeuwen kan de bedreigende en gevaarlijke situaties nabootsen die in de eerste plaats hun PTSS hebben veroorzaakt. Dit veroorzaakt een stortvloed aan emoties en fysiologische reacties, waardoor hun symptomen verder verergeren en hun vermogen om ermee om te gaan wordt belemmerd .

Welke vier klachten zijn kenmerkend voor PTSS?

Klachten en kenmerken die veel genoemd worden door mensen waarbij de diagnose psychotrauma en/of PTSS is vastgesteld zijn:
  • nachtmerries en angstige dromen over het trauma.
  • vergrote alertheid.
  • overdreven schrikreacties of paniekaanvallen (angststoornis)
  • agressie-uitbarstingen of uiterst geremde boosheid.

Wat zijn slechte gewoontes die veroorzaakt worden door PTSS?

Je probeert misschien herinneringen te vermijden, andere mensen te vermijden of jezelf te helpen het trauma te vergeten . Dit kan negatief uitpakken wanneer het je ervan weerhoudt hulp te zoeken voor je PTSS, tijd door te brengen met familie en vrienden, of als het ervoor zorgt dat je slecht slaapt, niet goed eet of de balans tussen werk en privé verliest.

Volgende artikel
Waarom geen vitamine K prik?